Wandelroute t Boshuis : Wandelen in Wichmond
De St. Wilibrordus Kerk van Wichmond en Vierakker is niet voor niets in 2009 uitgeroepen tot mooiste kerk van Gelderland. De ligging naast de pastorie is prachtig en ook het interieur is de moeite van een bezoekje waard. Maak al wandelend kennis met het dorp Wichmond en zijn laatste nieuwbouwwijk. Midden tussen de landbouwpercelen staat een rondeel van Linden. Of ze er met een speciale bedoeling zijn neergezet is ons onbekend. Het is in elk geval een uiterst geschikte plek om even uit te rusten van de wandeling. De bossen rondom kasteel Hackfort staan in het voorjaar vol met bloeiende stinsenplanten. Ook de rest van het jaar zijn er lelietjes der dalen en salomonszegels te vinden. De ingang van kasteel Hackfort is voorzien van twee prachtige leeuwen met schild. Naast het kasteel is een groenentuin te vinden die de moeite van een bezoekje waard is. Het deel ten noorden van Kasteel Hackfort kenmerkt zich door kleinschalige landbouwpercelen omzoomd door houtwallen afgewisseld met oude boerderijtjes.
Bekijk meer informatie over deze wandelroute via het web
wandelroute, wandeling, wandelen, 1. Parkeerplaats Ludgerusgebouw, 2. Gemengd loofbos, 3. Doorzicht, 4. Stuw in de Hackfortse Beek, 5. Boerderij, 6. Beukenlanen, 7. Uitzicht over de velden, 8. Knooppunt, 9. Terras 't Boshuis, 10. Groententuin, 11. Boeren Golf, 12. Vochtige graslanden, 13. Picknickbank, 14. Stroken bos, 15. Eikenlaan langs de weg, 16. Paadje langs het koren, 17. Houtwal, 18. Bankje in de houtwal, 19. Boomgroep, 20. Bankje, 21. Poortje in de Heg, 22. Modern boeren bedrijf, 23. Nieuwbouw boerderij, 24. Bankje, 25. Landgoed Boerderij, 26. Meidoorn heg, 27. Bijenkasten, 28. Bijenhotel, 29. Boomgaard met hoogstam-fruitbomen, 30. De Hof van Hackfort, 31. Vijvertheater, 32. Kasteel Hackfort, 33. Toegangszuil kasteel Hackfort, 34. Waterlelies, 35. Watermolen Hackfort, 36. Stinsenplanten, 37. Geriefhout op het landgoed, 38. Dorsmolenhuisje, 39. Bank voor Jort, 40. Rood-bont ijsselvee, 41. Brug over de Baakse Beek, 42. Lindenrondeel, 43. Poel in weiland, 44. Beukenlaan, 45. Nieuwbouw huis, 46. Modern boeren bedrijf, 47. Natuurlijk Bos, 48. Nieuwbouw huizen, 49. Dorpsgezicht Wichmond, 50. Ludgerusgebouw, 51. Sint Willibrordus, 52. Parkeerplaats Ludgerusgebouw

Parkeerplaats Ludgerusgebouw
Aan het eind van een beukenlaan ligt de parkeerplaats van het Ludgerusgebouw, startpunt voor vele wandelingen. Zo'n beukenlaantje geeft een landgoed zoals dat te vinden is rondom Kasteel Hackfort een statig aanzien.

Gemengd loofbos
Rond dit knooppunt staat een bos van verschillende soorten loofbomen. Loofbomen zijn bomen die hun blad in de winter verliezen. Rondom het knooppunt groeien verschillende soorten loofbomen door elkaar heen; een gemengd loofbos dus. In een gemengd loofbos vind je een grote diversiteit aan zangvogeltjes die vooral van maart tot mei zingen.

Doorzicht
Het Achterhoekse coulisselandschap kenmerkt zich door vele verrassende doorzichten. Langs het pad staan verschillende hazelaars. Op dit punt heb je een fraai doorzicht tussen de hazelaars door op een landbouwperceel met daarop een boerderijtje.

Stuw in de Hackfortse Beek
Om de waterhoogte in de Hackfortse Beek en daarmee de grondwaterstand voor de omliggende landbouwpercelen te regelen is deze stuw in de Hackfortse Beek gebouwd. Naast de stuw vind je langs het schouwpad een weiland voor schapen. Zij houden het gras langs de oevers van de beek kort. In het water achter de stuw groeien waterlelies. In de zomer bloeien deze planten met prachtige witte bloemen.

Boerderij
Aan de rand van de velden en het bos ligt deze boerderij. Een van de vele verrassingen bij een wandeling door het Achterhoekse coulisselandschap.

Beukenlanen
Met het behoud van deze beukenlaan probeert Natuurmomenten het aangezicht van landgoed Hackfort te behouden.

Uitzicht over de velden
Vanaf deze hoek heb je een goed uitzicht over het landbouw perceel. Het hele weiland is omsloten door het groen. Je kunt goed zien dat alle coulissen behouden zijn. Het perceel heeft een natuurlijke vorm, geen rechtgetrokken zijkanten.

Knooppunt
Op dit knooppunt takt een wandelroute langs de rand van het weiland af. Knooppunten zijn in de software van dit wandelproject nodig om routestukken aan elkaar te kunnen zetten. Op die manier kun je met onze routeplanner verschillende eigen routes plannen. Op dit punt is te zien dat ook hier de landbouwpercelen helemaal voorzien zijn van een groene zoom/coulisse eromheen.

Terras 't Boshuis
Camping 't Boshuis is voorzien van een terras dat 's zomers ook open is voor wandelaars. Ben je tijdens de wandeling toe aan een kopje koffie of een andere versnapering, dan is dit een goed moment om hier even pauze te houden.

Groententuin
Aan de rand van het veld vind je een groententuin met een boomgaard. 's Zomers groeien er ook snijbloemen in.

Boeren Golf
Op het veld staan ook de nodige attributen voor het spelen van Boeren Golf. Bij Boeren Golf moet je met een klomp aan een bezemsteel een voetbal door verschillende hindernissen heen in emmers slaan. Een soort van midgetgolf dus, maar dan in een weiland. De boeren golfbaan gaat op dit terrein kennelijk uitstekend samen met het hooien van het lang geworden gras en de natuurontwikkeling die er plaatsvindt.

Vochtige graslanden
Vochtige graslanden in het weiland. Door de ruilverkaveling en bijbehorende drainage plannen, zijn vele stukken nat grasland in de afgelopen 70 jaar verdwenen. Ook soorten die zich thuisvoelen in deze natte gebieden zoals kikkers en padden zijn afgenomen. Hetzelfde geldt voor ooievaar en zilverreigers die kikker en padden eten. Hier is dit verval een halt toegeroepen. In het natte deel van het weiland hebben kikkers en padden weer een leefgebied. Maar ook andere watervogels zoals het waterhoentje voelen er zich thuis. Wie weet groeien hier eens weer wilde orchideeen en andere bloemen die thuishoren in vochtige graslanden. Door het weiland alleen te maaien en niet te bemesten zouden soorten die groeien in de arme blauw graslanden op deze plek weer een kans kunnen krijgen.

Picknickbank
Als je moe bent van het wandelen en even wil uitrusten staat hier een picknickbank. Je zou er ook je lunchpakket op kunnen eten. Vanaf de picknickbank heb je uitzicht over een nieuw aangelegd stuk nat grasland.

Stroken bos
Om de wildstand op het landgoed op peil te houden werden er tussen de weilanden stroken bos aangelegd. Deze stroken bos vormen een ideale schuilplaats voor reeen, fazanten en ander wild. Koeien hebben op deze manier een schaduwplek in hete zomers.

Eikenlaan langs de weg
Deze eikenlaan langs de verbindingsweg, sluit landgoed Hackfort af van de omgeving. Kenmerk van het coulisselandschap is dat er bomen langs de wegen en tussen de percelen staan. Ze geven het landgoed een statige aanblik.

Paadje langs het koren
Tot 1950 kon je vaak wandelen tussen de korenvelden. Nu met de veranderende landbouwmethoden is dat een zeldzaamheid. Om wandelaars te laten genieten van landgoed Hackfort met de omliggende landerijen heeft Natuurmonumenten verschillende paadjes langs en door het korenveld aangelegd om dit historische gevoel zelf te kunnen ervaren.

Houtwal
Monumentale houtwal met eiken tussen de landbouwpercelen. Minder oud als de houtwal waar het bankje staat.

Bankje in de houtwal
Hier midden in de houtwal staat een bankje. Op de kaart kun je goed zien dat het landbouwperceel achter deze houtwal hoger in het landschap ligt dan de omgeving. Deze zogenaamde esgronden ontstonden doordat plaggen vermengd met mest vanuit de schaapskooien jaar in jaar uit over het land werden uitgereden. Zowel de houtwal als het perceel erachter rondom Boerderij Tichelman zijn dus al redelijk op leeftijd en zijn al die tijd niet van vorm veranderd.

Boomgroep
Behalve groene coulissen rondom de landbouwpercelen is het op landgoederen gebruikelijk dat weilanden voorzien zijn van statige boomgroepen die het landschap in kamers verdelen en verrassende doorzichten geven. Hier is zo'n boomgroep opnieuw aangeplant. Over een aantal jaar zal het dit weiland een statige aanblik geven.

Bankje
Vanaf dit bankje heb je uitzicht over een landbouwperceel waarin men de indruk van het Achterhoekse coulisselandschap weer wil herstellen. Het perceel is nog steeds omgeven door het nodige groen. Midden op is een nieuwe boomgroep geplant die over een aantal jaren het landschap nog aantrekkelijker maakt.

Poortje in de Heg
In de richting van Kasteel Hackfort zijn de landbouwpercelen weer voorzien van coulissen en heggen rond de percelen. Om het wandelpad door te laten is er een kunstig poortje in de heg geknipt.

Modern boeren bedrijf
Waar het gebied direct rondom Kasteel Hackfort zo oorspronkelijk mogelijk is gelaten, is hier een eindje verderop wel ruilverkaveling toegepast. Hier zie je een modern boeren bedrijf. De afmetingen van de stallen zijn vele malen groter dan die van de boerderijen dicht bij het kasteel. Ook de percelen zijn groter en niet voorzien van een coulisse van groen rondom. Alles voor dient voor meer efficientie in de landbouw.

Nieuwbouw boerderij
Naast de kleine bestaande boerderij is een nieuwe boerderij gebouwd. Let eens op de bouwstijl van deze nieuwbouw boerderij; hij past uitstekend in het landschap rondom Kasteel Hackfort. Een compliment waard voor de landschappelijke inpassing.

Bankje
Tegenover een kikkerpoel staat dit bankje. De kikkerpoel is bijna weer dichtgegroeid. Kikkerpoelen waren vroeger algemeen voorkomend, maar door de ruilverkaveling zijn vele verdwenen. Daarmee verdwenen ook de vogels die kikkers eten, zoals de zilverreiger en de ooievaar. Om deze vogels weer een voedselbron te geven en te zorgen dat ze terugkeren in het landschap, worden de laatste tijd in dit soort verloren ruimtes in het landschap veel nieuwe kikkerpoelen aangelegd.

Landgoed Boerderij
Deze boerderij die vroeger waarschijnlijk bij Kasteel Hackfort hoorde is te klein geworden om een modern boeren bedrijf in te vestigen. Hij heeft een nieuwe bestemming gevonden en is prachtig gerestaureerd. Zo blijft deze boerderij voor het landschap rondom Kasteel Hackfort behouden.

Meidoorn heg
Langs de rand van het pad staat een nieuw aangeplantte meidoorn heg. De meidoorn is een stekelige plant, waar koeien en ander vee voor uitkijken. Voor de uitvinding van het prikkeldraad werden deze struiken gebruikt om het vee binnen de weides te houden. De rand van de weilanden bestond dan ook uit gevlochten meidoornstruiken. Een deel van zo'n ouderwetse veekering is hier hersteld. In zo'n heg vinden vogeltjes veel spinnetjes en andere insecten. Je ziet ze dan ook regelmatig door de heg heen en weer hippen. De heg voegt dus behalve een landschappelijk element ook een voedselbron voor kleine vogels als koolmees, winterkoninkje en mus aan de omgeving toe.

Bijenkasten
In het voorjaar en de zomer zijn langs de rand van het veld bijenkasten te vinden. De bijen zorgen voor de bestuiving van de groentetuin en de fruitboomgaard. Een bijenvolk bestaat uit een koningin die eitjes legt en een heel volk aan werksterbijen. Werksterbijen vliegen uit en verzamelen de nectar van bloeiende bloemen. Deze zetten ze om in honing die dient als wintervoorraad. Imkers halen een deel van de honing uit de bijenkast en verkopen die. De bijen worden dan 's winters bijgevoerd met suikerwater. Je kunt de bijen rustig bekijken, maar ga niet voor de vliegopening van de kasten staan.

Bijenhotel
Om bestuivers voor de fruitboomgaard en groentetuin aan te trekken is hier een bijenhotel geplaatst. Bijenhotels zijn bedoeld voor wilde solitaire bijen, maar worden ook door andere insecten gebruikt. Solitaire bijen, wespen en hommels leven niet in een volk zoals de honingbij met een koningin. Een bevrucht vrouwtje maakt een nestplaats in hout of steen. Naast de solitaire bijen en hommels maken met name lieveheersbeestjes, vlinders en solitaire wespen er gebruik van en overwinteren vorstvrij in de holtes tussen de natuurlijke materialen.

Boomgaard met hoogstam-fruitbomen
De huidige eigenaren van dit landgoed zijn trots op de nieuw aangelegde hoogstam boomgaard met oude appel- en perenrassen. Ook pruimenbomen zijn aanwezig in deze boomgaard. Om de fruitbomen ook inderdaad veel fruit te laten dragen is het in vorm snoeien van de boom een echt vak voor specialisten. Is de vorm eenmaal bedorven, dan komt dat nooit weer goed. Het is dus opletten.

De Hof van Hackfort
De bewoners van Kasteel Hackfort hielden veel ontvangsten en voor de gasten moest het beste op tafel komen. Daarvoor was er vaak een grote ommuurde groentetuin op het terrein; de Hof van Hackfort. Ook een kassencomplex maakte deel uit van deze groeneteelt in eigen productie. Nu kun je in het restaurant ook zelf genieten van de streekproducten en -gerechten, die met de seizoensproducten uit deze tuin worden samengesteld. De aanleg van de bedden lijkt mij historisch, graag daarover wat meer informatie.

Vijvertheater
Vijvertheater. Als het niet in gebruik is door echte kunstenaars, treden op zomerse dagen de kikkers er op. Luid kwakend zitten ze in de late avondzon op dit platform.

Kasteel Hackfort
Kasteel Hackfort ligt verscholen achter de grote oude bruine beuk. De huidige vorm met de symmetrische renaissance gevel met grote ramen kreeg het kasteel bij een verbouwing in 1788 door Borchard Frederic Willem van Westerholt. Momenteel wordt het kasteel gerenoveerd. Groot onderhoud is af en toe nodig, wil men deze monumentale panden voor het nageslacht bewaren.

Toegangszuil kasteel Hackfort
Deze toegangszuil tot Kasteel Hackfort is uitgevoerd als Leeuw die het wapenschild van de familie vasthoudt. De wapens zijn van Van Westerholt en Von Oer. De leeuwen staan op de plek, waar tot 1788 het poortgebouw van het kasteel stond. Ze stammen uit 1696 en zijn oorspronkelijk bedoeld om de wacht te houden bij de ophaalbrug voor het poorthuis.

Waterlelies
Waterlelies bloeien in de zomer volop in de waterkolk voor het waterrad van de watermolen. Dit deel van de vijver vormt een onderdeel van de parkaanleg rondom het hoofdhuis. Waterlelies zijn een geliefd motief van de kunstenaars uit de Jugendstil en ook de schilders uit het Impressionisme gebruikten waterlelies vaak op hun doeken.

Watermolen Hackfort
De watermolen bij Kasteel Hackfort is iedere zaterdag open voor het publiek. Vrijwilligers laten zien hoe in de molen tussen de molenstenen graankorrels tot meel vermalen wordt. Soms wordt de waterkracht van de molen gebruikt om de houtzaag aan te drijven. Dan zaagt de molen boomstammen. De molen stamt van rond 1700 en is in 1998 volledig gerestaureerd; ook is ervoor gezorgd dat er weer voldoende hoogteverschil in het waterpeil van de beek is, zodat de molen weer kan draaien op waterkracht.

Stinsenplanten
In het voorjaar, nog voordat er blad aan de bomen verschijnt, staat de bodem van het bos rondom Kasteel Hackfort vol met bloeiende kruiden (stinzenplanten) zoals: bosanemonen en speenkruid. Iets later in het jaar bloeien de lelietjes der dalen en salomonszegels met kleine witte bloempjes hier. Later in het najaar zijn de kleine zwarte en groene bessen van deze planten rijp. Stinse is een oud Nederlands woord voor burcht of kasteel, hieraan danken deze planten hun naam omdat ze aan parken en landgoederen gebonden zijn. De stinsenplanten zijn dus het hele jaar aanwezig.

Geriefhout op het landgoed
Voor het bouwen huizen, het maken van meubilair en voor gebruiksvoorwerpen was veel goed timmerhout nodig. Daarvoor diende een deel van het aangelegde park rondom het hoofdhuis. Ook werd het kasteel verwarmd met houtblokken en hiervoor was veel hout nodig. De bossen die je ziet hadden dus meerdere functies.

Dorsmolenhuisje
Aan de rand van de parkeerplaats van Kasteel Hackfort staat een klein gebouwtje dat de naam Dorsmolenhuisje draagt. In het gebouwtje staat een historische dorsmolen opgesteld. Een dorsmolen scheidt de graankorrels van de aren. Tegenwoordig dorst een combine het graan direct op het land; in het dorsmolenhuisje kun je zien hoe dat vroeger ging. Het dorsmolenhuisje is zaterdags geopend. De volgende stap, het malen van graankorrels tot meel om brood van de bakken kun je zien in de watermolen van Hackfort een eindje verderop.

Bank voor Jort
Naast het pad staat een opvallende bank. 'Bank voor Jort' staat op het bordje te lezen. Wie even verder leest op het bordje aan de zijkant, merkt dat de ontstaansgeschiedenis van deze bank niet zo gelukkig is en dat de bank neergezet is ter nagedachtenis aan Jort. Vanaf de bank heb je wel een mooi uitzicht over de landerijen rondom Kasteel Hackfort en kun je in gedachten even bij de familie van Jort zijn.

Rood-bont ijsselvee
Vanaf dit punt heb je een mooi uitzicht over de weilanden rondom Kasteel Hackfort. Ze zijn allemaal omsloten door een coulisse van groen. Als je geluk hebt, loopt er rood-bont ijsselvee in de weilanden. Deze rood-wit gevlekte koeien zijn een apart ras en waren kenmerkend voor de IJsseldelta. Zwart-witte koeien kwamen in deze steek tot 1950 bijna niet voor.

Brug over de Baakse Beek
Vanaf de brug over de Baaksebeek heb je een prachtig uitzicht over de beek en de omliggende weilanden. In de zomer bloeien de waterlelies in de beek en vliegen de libellen boven het water.

Lindenrondeel
Midden tussen de landbouwpercelen staat dit rondeel van linden. Linden bloeien in juni en de bloemen worden dan door bijen bestoven. Lindes worden vaak ter ere van een feestelijke gebeurtenis aangeplant, denk maar aan de vele koningslinden in Nederland. Of dat hier ook het geval is, is ons onbekend. Aan de lindeboom wordt al sinds de oudheid een beschermende functie toegedicht. De geest van de linde gold als beschermer voor huizen, bronnen en kerken. Ook later werd de lindeboom als 'goede boom' beschouwd. Huwelijken werden gesloten onder een linde.

Poel in weiland
Hier in een weiland aan de Riethuisweg is een poel midden in het weiland gegraven. Doel is het creeeren van een leefgebied voor kikkers, padden en salamanders. Het water in de relatief ondiepe poel warmt in het voorjaar snel op, waardoor het een ideaal leefgebied voor kikkers en padden is. De kikkers en padden dienen op hun beurt weer als voedsel voor ooievaars en zilverreigers. Vogels die uit het Nederlandse landschap zijn verdwenen na de ruilverkaveling en bijbehorende drainage.

Beukenlaan
Langs de Riethuisweg is ooit een beukenlaan aangeplant. Dergelijke bomen geven een landgoed zoals Landgoed Hackfort een statig aanzien. In het voorjaar zorgen ze voor fris groen, in de zomer vind je koelte onder de bomen en in de herfst kleurt de laan prachtig geel en bruin.

Nieuwbouw huis
Achter het houten hek zie je een nieuwbouw woonhuis in de vorm van een oude saksische boerderij met wolfsdak. Op deze manier past nieuwbouw uitstekend in het landschap en versterkt het het regionale karakter.

Modern boeren bedrijf
In de verte zie je een modern boeren bedrijf liggen. Opvallend in vergelijking met de oude boerderijen rondom Kasteel Hackfort zijn de grote schuren voor de vele koeien. Efficientie en schaalvergroting hebben ook hier hun intrede gedaan. Toch maakt de boerderij een relatief schattige indruk in de enorme weidsheid van het door ruilverkaveling grootschalige landschap.

Natuurlijk Bos
Natuurmonumenten wil hier een meer natuurlijk bosje krijgen. Verschillende bomen uit dit stuk bos worden omgezaagd, zodat er weer licht op de bodem van het bos valt. Andere soorten krijgen hierdoor een nieuwe kans om ook in het bos te groeien. Zodoende wordt de soortenrijkdom vergroot en lijkt het bos steeds meer op een natuurlijk bos. Meer info vind je op het bordje van Natuurmonumenten dat erbij staat.

Nieuwbouw huizen
Hoewel de hele wijk aan de overkant van de brede sloot nieuwbouwhuizen zijn, hebben verschillende ervan ouderwetse stijlkenmerken. Hierdoor passen deze nieuwbouwhuizen beter in deze historische omgeving met veel coulisselandschap en een historische buitenplaats als Kasteel Hackfort.

Dorpsgezicht Wichmond
Hier in de Baron van der Heijdenlaan vind je welliswaar geen van de vele rijksmonumenten die Wichmond rijk is, maar wel een dorpsgezicht van Wichmond zoals dat ontstaan is in de jaren '60 van de twintigste eeuw. De winkels en later ook enkele voorzieningen zoals een geldautomaat zijn uit het straatbeeld verdwenen. Een bezoek aan de fuchsia handelaar in de Baron van der Heijdenlaan is in de zomermaanden de moeite waard.

Ludgerusgebouw
Het Ludgerusgebouw is ooit gebouwd als een school voor Wichmond. Daarna heeft het verschillende functies vervuld. Tegenwoordig heeft het een horecafunctie en is het het parochiehuis. Er is een gezellig koffiehuis in gevestigd. Je vind er de gemoedelijke sfeer van de Achterhoek en kunt er smullen van de plaatselijke lekkernijen.

Sint Willibrordus
De Sint Willibrordus is de Katholieke kerk gebouwd in 1870. Naast de schitterende ligging is ook het interieur van de kerk het bekijken waard. De kerk is door de NCRV uitgeroepen tot de mooiste kerk van Gelderland. Het interieur is sinds de oplevering van de kerk vrijwel onveranderd gebleven. Originele altaren, glas in lood ramen en muurschilderingen zijn te bewonderen. Op de vloer van de kerk vind je de zeven hoofdzonden afgebeeld: hoogmoed (adelaar), onkuisheid (kikker), onmatigheid (zwijn), traagheid (slak), gramschap (egel), hebzucht (vos), nijd (wolf). Door in de kerk over de vloer te lopen vertrappen de gelovigen hun zonden als het ware. Op de acht kroonluchters van de kerk staan de acht zaligheden afgebeeld. Naast de kerk is de pastorie te vinden, deze heeft een andere functie gekregen en is niet toegankelijk voor het publiek. Meer informatie: www.demooistekerk.nl.

Routetraject 1